لوکزامبورگ، شهری به نمایندگی یک دوک نشین

بیش از هرچیز شنیدن از کشوری بسیار شیک با بالاترین درآمد سرانه در جهان (GDP per Capita) که به سیستم حمل نقل عمومی رایگان اش معروف است، به اندازه کافی انگیزه ای خواهد بود تا از دوک نشین اعظم، لوکزامبورگ، پایتخت صنایع مالی و بانکی در اروپا دیدن کنیم.

کشور لوکزامبوگ پهنه ای کوچک (کمی بیش از 2500 کیلومتر مربع) که در بین سه کشور آلمان، فرانسه و بلژیک محصور است؛ با پایتختی به همین نام در حال حاضر از اصلی ترین مراکز بانکداری در اروپاست که با جمعیت 600 هزارنفری از جمله کوچک ترین، کم جمعیت ترین و همزمان ثروتمندترین کشورهای جهان به حساب می آید.

پا پیش می گذاریم در 20 جولای 2024 در یک سفر کوتاه به همراه گروه کوچکی از دوستانمان با وسیله نقلیه شخصی از جنوب هلند به سمت شهر لوکزامبورگ رهسپار می شویم. در میان راه پس از عبور از شهر ماستریخت هلند (Maastricht) به منطقه فرانسوی زبان والونی بلژیک (Wallonia) می رسیم. در آنطرف مرز هلند، کم کم دامنه های کوهستانی سر بلند می کنند و رخسار محیط اطرافمان تغییر میکند. دشت در میان ماه جولای همچنان سر سبز است. در جای جای زمین های کشاورزی دسته های بزرگ علوفه در بسته بندی های استوانه شکل در پهنه کشتزارها دیده می شود. از میان شهر لیژ بلژیک (Liege) گذشتیم و در ادامه از مسیر رود ماس (Maas) منحرف شدیم و راهمان را به سمت جنوب شرقی ادامه می دهیم تا با گذر از آرلن (Arlon)، آخرین شهر بلژیک (مرکز استان لوکزامبورگ بلژیک)، به کشور لوکزامبوگ وارد شویم.

نقشه کشور لوکزامبورگ

نقشه کشور لوکزامبورگ

کشور لوکزامبورگ با نام اصلی "دوک نشین اعظم لوکزامبورگ" به 12 منطقه (Canton) تقسیم شده، که شهر لوکزامبورگ پایتخت این کشور در یکی از این مناطق با همین نام در جنوب کشور قرار دارد. با ورود به شهری حدوداً ۱۵۰ هزار نفری آنچه مانند هر شهر کوچک دیگر اروپا جلب توجه می‌کند خلوتی آن است، اگرچه در روز آخر هفته، همزمان با تعطیلات تابستانی، انتظار حضور مسافران و گردشگران زیادی را داشتیم. اما با همه این احوال شهر لوکزامبورگ قابل مقایسه با سایر پایتخت‌های بزرگ اروپا از لحاظ وسعت و جمعیت نیست اگرچه که نمایندگی یک دوک نشین اعظم را با خود به یدک می‌کشد.

بر همین اساس یک سفر یک روزه را برای گردش و سیاحت در شهر برنامه ریزی کردیم که در ادامه آنچه میخوانید شرح این مسافرت کوتاه است.

مسیرمان از خیابان مونتری (Av. Monterey) آغاز و پس از عبور از بلوار رویال (Bd Royal) وارد محدوده مرکز شهر می‌شویم. کمی بعد دست راست به بالکنی رسیدیم که منظره ای تمام نما (Panaroma) به دو پل قدیمی بر روی دره سرسبز رودخانه پتروس (Pétrusse) داشت. در کنار آن از بنای یادبود ابلیسک بانوی طلایی (Gëlle Fra) مربوط به سربازان کشته شده در جبهه های فرانسه در طول جنگ جهانی اول عکس گرفتیم و به سمت کلیسای جامع نوتردام (Notre-Dame Cathedral) رفتیم.

داخل کلیسای جامع در حال اجرای تکنوازی ارگ بودند و برخی از حاضرین نشسته و به موسیقی گوش می‌دادند. سایر بازدید کنندگان در کنار موسیقی زنده، نمای داخلی کلیسا را تماشا می‌کردند. در آنجا چندان خبری از مجسمه‌های سنگی بزرگ و براق نبود و بجای آن ستون‌های حکاکی شده با فرم‌های منحنی مرا یاد ستون‌های تراشیده شده مساجد جامعه ایران انداخت.

کلیسای جامع شهر لوکزامبوگ	مسجد شاه اصفهان
کلیسای جامع شهر لوکزامبوگ	مسجد وکیل شیراز

 بعد از بازدید از کلیسای جامع به سمت شمال به محوطه باز میدان ویلیام (Place Guillaume II) رسیدیم که محل برپایی بازارچه‌های هفتگی شهر و رویدادها خاص است. این میدان وسیع که ساختمان شهرداری (Town Hall) را هم در خود جای داده است در اوایل قرن ۱۳ به نام پادشاهی هلند، ویلیام دوم، که همزمان دوک اعظم لوکزامبورگ هم بوده است به همین اسم نامگذاری شده است. بازارچه روز شنبه کمابیش شبیه سایر بازارچه‌های هفتگی شهرهای اروپایی به فروش اقلام مصرفی مانند خواروبار، میوه و سبزی، نان، لبنیات و گل اختصاص داشت. از آنجا که چیزی نیاز نداشتیم از آن گذشتیم و راهمان را به سمت جنوب در خیابانی با شیب نسبتاً تندی ادامه دادیم و در جنوبی‌ترین نقطه ایوان شهر چشم اندازی مشرف به دره رود آلزت (Alzette) و ناحیه شهری گروند (Grund) را یافتیم. این ایوان که به مسیر کورنیش (Chemin de la Corniche) معروف است در قرن ۱۷ توسط اسپانیایی‌ها و فرانسوی‌ها در طول مسیر رودخانه و در جوار دیوار ارگ تاریخی (Citadelle) بنا شده است و در بیانی ژورنالیستی، یکی از زیباترین بالکن ها شهری در اروپا به شمار می آید. با پیاده روی در مسیر کورنیش علاوه بر ثبت لحظات و عکس های زیبا توانستیم منظره شهری و محل تقاطع دو رود اصلی شهر یعنی آلزت و پتروس را تماشا کنیم و دست آخر در انتهای مسیر به ارگ یا دژ تاریخی بوک (Bock Casemates) رسیدیم.

این دژ تاریخی در روزگار رومیان تنها یک برج دیده بانی برای پاسداری از دو جاده رومی بوده است. در سال 963 میلادی، ژیگفرید اول، کنت آردن (Sigfried I, Count of Ardenne)، از طریق یک معاهده مبادله ای این دژ سنگی و زمین های فئودالی منطقه را بدست آورد و با ساخت یک قلعه بر روی دماغه بوک (Bock Promontory) برای خود و ملکه ملوسینای افسانه ای (Legend of Melusina) اولین سنگ بنای شهر لوکزامبورگ را پایه گذاشت. به مرور با شکل‌گیری شهر در محل تلاقی دو جاده رومی که در نزدیکی کلیسای سن میشل (Saint-Michel) قرار دارد و بعدها با گسترش و توسعه آن به سمت غرب تا محل ارگ روح القدس (Citadelle du Saint-Esprit)، این دژ و دیوارهای تکمیل شده آن به عنوان استحکامات شهر تازه تاسیس لوکزامبورگ، که در آن زمان تحت حاکمیت فرانسوی ها بود، مورد استفاده قرار می گرفت.

در زیر این استحکامات (Fortifications) حفره‌های باستانی (Archeological Crypt) شامل تونل‌ها و گالری ‌هایی قرار دارد که بر خلاف اسمش به قرن ۱۷ میلادی باز می‌گردد و در ابتدا توسط اسپانیاییها در سال ۱۶۴۴ میلادی با بیش از 25 کیلومتر تونل زیرزمینی احداث شد. در ادامه در اواسط قرن 18، زمانیکه اتریشی ها در منطقه لوکزامبورگ در قدرت بودند، توسط مهندسان آنها با حفر گالری ها و طبقات بیشتر در عمق 40 متری زمین گسترش یافت و با تجهیز آن به توپ ها و تسلیحات نظامی به عنوان بخشی از سیستم دفاعی غیر قابل نفود شهر مورد بهره برداری قرار میگرفت. جالب آنکه طی دوره ۸ ماهه از نوامبر ۱۷۹۴ تا جون ۱۷۹۵ که شهر توسط نیروهای فرانسوی محاصره شده بود قوای اتریشی و فرمانده ۸۲ ساله آنها (von Bender) در همین گالری‌ها به سر برده بودند. اگرچه ارتش فرانسه نتوانست از دیوارهای شهر که به عنوان بهترین استحکامات جهان شناخته می‌شد عبور کند، بعد از بیش از ۷ ماه ساکنین اتریشی قلعه مجبور به تسلیم شدند و شهر مجدداً به دست قوای جمهوری تازه تاسیس فرانسه درآمد. دفاع طولانی و مقاومت این دیوارها باعث شد از آن به عنوان بهترین استحکامات جهان و با نام "مستعار جبل الطارق شمال" (the Gibraltar of the North) یاد شود.

بعدها در سال ۱۸۶۷ با بروز بحران لوکزامبورگ (Luxembourg Crisis) و مشاجره دیپلماتیک دولت‌های فرانسه و پروس بر سر مالکیت سیاسی لوکزامبورگ، طی معاهده لندن (Treaty of London) لوکزامبورگ بی‌طرف اعلام شد و حاکمیت آن به عنوان یک سرزمین مستقل به اصطلاح به رسمیت شناخته شد! بعد از آن قرار شد این استحکامات تخلیه و برچیده شود که البته تخریب آن ۱۶ سال به طول انجامید. با برچیدن بخش زیادی از دژ و ناگزیر همراه تخریب بخش‌هایی از بافت شهری، طول گالری‌های زیرزمینی آن به میزان قابل توجهی کاهش یافت. با این وجود در طول دو جنگ جهانی باقی مانده این دژ به همراه گالری‌های موجود به عنوان پناهگاهی با ظرفیت حدود ۳۵ هزار نفر در طول بمباران‌ها و در مواقع اضطراری و یا احتمالا برای انبار مهمات و سلاح به کار گرفته می شد.

پس از گشتی در اطراف با عبور از پل دژ (Castle Bridge) خود را به حاشیه رود آلزت رساندیم و در آنجا در زیر سایه‌سار درختان ناهار همراهمان را خوردیم و بعد از تجدید قوا در حاشیه خیابان Rue de Treves تصمیم گرفتیم تا سیستم اتوبوسرانی شهر را هم امتحان کنیم. اینجا دیگر لازم نیست برای سوار شدن به اتوبوس یا تراموا بلیط تهیه کنیم و حمل و نقل عمومی رایگان است. اتوبوس به موقع رسید و خلوت بود. به جز ما سایر گردشگران هم با کمی تعجب از سواری رایگان لذت بردند. پس از عبور دوباره از رود آلزت و حرکت سنگین و موقر اتوبوس در طول دامنه‌های پرشیب دره مجدد به نقطه شروع پیمایش مان در بلوار رویال رسیدیم.

آنجا جایی بود که خودمان را با نوشیدنی مهمان کردیم. قیمت خوردنی ها و پارکینگ نزدیک مرکز شهر ارزان تر از هلند نبود. ولی با کمال تعجب قیمت بنزین یورو 95 از قرار هر لیتر 1.6 یورو و بسیار ارزانتر از هلند یا حتی بلژیک با قیمت حدود 2 یورو در هر لیتر (بعضا حتی 2.2 یورو) بود. پس عاقلانه بود که پس از صرف قهوه باک ماشین را همینجا پر کنیم و راه برگشت را پیش بگیریم و این چنین به این سفر یکروزه مفید و مختصر پایان دادیم.

July 23, 2024

مسیر و پلان تقریبی راهپیمانی: